Địa bàn - Tấm vé tương lai
“Khoan… tôi không phục!” Trần Tuấn Nam nói, “Dựa vào đâu anh ta nói hai câu là thắng?”
Người-rắn khựng rồi nói: “Vì thầy tôi từng dạy một lý thuyết: ‘thiên lệch người sống sót’.”
“Lý thuyết dùng được ở đây sao?” Trần Tuấn Nam nói, “Mở quán ăn mà cũng dùng ‘thiên lệch người sống sót’?”
“Đúng, như cậu thiếu niên nói…” Người-rắn gật, “Người viết ý kiến lên bảng luôn là số ít. Ví dụ lý tưởng: trong một trăm khách có một người thấy món hôm nay hơi mặn, viết ý kiến. Ông chủ giảm muối, kết quả chín mươi chín người thấy nhạt.”
“Ơ…?” Trần Tuấn Nam sững, thấy lời này có lý hơn mình.
Người-rắn càng nghĩ càng hợp lý: “Đáp án quá đúng… đây là ‘thiên lệch người sống sót’. Trong giả định lý tưởng, không phải chín mươi chín người thấy nhạt… mà là một trăm phần trăm.”
“Ý gì?” Trần Tuấn Nam hỏi.
“Người viết ý kiến rất có thể không bao giờ quay lại quán khiến họ không hài lòng; chỉ còn người không ý kiến gánh kết quả cải cách.”
Người-rắn như ngộ ra chân lý, “Các cậu hẳn cũng thấy… nhà hàng mình thích, vài tuần không đến rồi quay lại thì món ăn kém hẳn, đến khi chẳng ai đi nữa nó treo biển sang quán. Ngược lại quán mấy chục năm không đổi vị vẫn mở mãi. Vì vậy có thể nghe ‘ý kiến’, nhưng phải sàng lọc và tổng kết, không thể mù quáng nghe hết.”
“Hình như đúng… mở quán thật là học vấn.”
Trần Tuấn Nam miệng đồng ý nhưng lòng không vui. Lần này mèo mù vớ cá rán để Kim Nguyên Huân ghi điểm; tiếp theo phải cẩn thận hơn, nếu không lấy được ‘tốt’ của hắn thì càng rắc rối.
Người-rắn lấy bút chì sắp mục trong áo, nhẹ nhàng đánh dấu sau câu hỏi.
“Mở quán hay làm người đều vậy.” Người-rắn nói, “Người chỉ trỏ, phê phán, bôi nhọ đời bạn luôn là số ít. Nếu cứ chỉnh mình theo họ, cuộc đời sẽ lạc lối.”
Trần Tuấn Nam và Kim Nguyên Huân nghe xong đều im lặng.
Người-rắn: “Tầm nâng cao của tôi thế nào?”
“Lý thì được, cách nói hơi sến.” Trần Tuấn Nam nói.
“Lần sau tôi sửa.”
“Được rồi, ‘thiên lệch người sống sót’ anh học phí công. Mau câu tiếp.” Trần Tuấn Nam nói, “Tưởng toàn câu logic, ai ngờ có cả lý thuyết… còn toán với nhân văn không?”
“Có thể.” Người-rắn nói, “Một trăm câu khó này là báu vật của tôi. Bình thường tôi chỉ đọc như sách, không thử giải.”
“Sao vậy?” Trần Tuấn Nam nói, “Anh đâu ngu; bỏ công vài ngày chẳng phải giải hết sao? Cần nghe chúng tôi để phân biệt đáp án làm gì?”
“Tôi rất mâu thuẫn.” Người-rắn vừa lật sổ vừa nói, “Cậu biết người đó nói với tôi thế nào không? Hắn bảo nếu tôi trả lời đúng trăm câu, hắn sẽ quay lại giúp tôi thành cấp Địa.”
“Ơ…?” Trần Tuấn Nam sững.
“Nhưng hắn có nghĩ…” mắt người-rắn lóe lên, “nếu hắn thật sự đi, tôi lại không mong hắn quay về.”
“Người anh nói rốt cuộc là…”
“Một cố nhân ân nặng như núi.” Người-rắn nói, “Có lẽ tôi hiểu sai ý hắn. Trăm câu này không chỉ dẫn tới trăm đáp án, mà còn là cách giải quyết trăm việc, triết lý sống trăm kiểu. Khi giải xong, thậm chí không cần hắn về tôi cũng ứng phó được phần lớn nơi này.”
“Càng nói càng huyền…”
“Vì vậy tôi nói trăm câu như tấm vé.” Người-rắn buồn bã, “Ban đầu tưởng còn rất lâu để chờ; khi nào muốn lên xe thì mở vé, đi về tương lai… Nhưng giờ có thể chết trong trò này. Ngồi đây rồi mới thấy mọi thứ đã muộn.”
“Khoan, anh nói đáng sợ quá.” Trần Tuấn Nam nói, “Tôi nói trước, tiểu gia không muốn cược mạng với anh, anh không chết được.”
Nói xong anh kéo Kim Nguyên Huân: “Tiểu Kim cũng không cược mạng, đúng không?”
“Sao tôi phải cược mạng?” Kim Nguyên Huân hỏi.
Người-rắn lắc đầu: “Không phải vấn đề đó. Hai người không muốn cược, tôi cũng không muốn, tự nhiên bình an. Nhưng tôi vẫn có thể chết.”
“Vậy anh đắc tội ai?” Trần Tuấn Nam hỏi.
“Đắc tội?” Người-rắn cười khổ, “Ở đây chết chẳng cần lý do chính đáng. Biết đâu chỉ vì không muốn cược mạng với các cậu mà tôi chết.”
“Lý lẽ quái quỷ gì…” Trần Tuấn Nam nói, “Yên tâm, ai dám đối phó anh cứ nói tôi!”
“Thanh Long.”
“... Vậy anh nói lão Tề!” Trần Tuấn Nam sửa lời.
“Hy vọng vậy.” Người-rắn cười, mở sổ, “Câu tiếp.”
Hai người lại nghiêm túc. Câu này có thể quyết định chữ thuộc về ai, không ai dám lơ là.
“Có hai vị tướng bị quân địch vây, quân đội đóng ở núi Giáp và núi Ất. Biết rằng nếu cùng lúc đột phá vòng vây thì cả hai thoát, nhưng một bên đơn độc tấn công sẽ toàn quân diệt. Hiểu chưa?”
Hai người gật: “Hiểu.”
“Vậy họ phải hẹn giờ cùng đột phá. Vì quá xa không nhìn thấy khói hiệu, chỉ có thể cử lính truyền tin liều chết báo. Nếu tướng núi Giáp cử lính tới núi Ất báo ‘giờ Ngọ đột phá’, nhưng không biết lính có gặp phục kích hay tới nơi, nên trước khi lính trở về không dám tấn công.”
Trần Tuấn Nam gãi đầu: “Hơi trừu tượng nhưng vẫn hiểu.”
“Tướng núi Ất cũng gặp vấn đề. Nhận tin rồi không chắc lính có về núi Giáp báo ‘đã nhận’, nên vẫn không dám xuất quân.”
“Xì…” Trần Tuấn Nam cau mày, cảm giác câu hỏi chỉ vài câu đã thành độ khó vô lý.
“Vậy câu hỏi: với điều kiện hiện tại, dùng cách nào đảm bảo hai tướng chắc chắn đột phá cùng lúc?”
Trần Tuấn Nam và Kim Nguyên Huân nhìn nhau, đồng thời bó tay.
“Không thể cho cả người trên núi làm lính truyền tin sao…?”
“...?”